Ana Sayfa   Hakkımızda   Etkinlikler   Haberler   Blog   İletişim
Bilgisayar Kullanımı ile İlgili Sağlık Sorunları

 Amerika Birleşik Devletler (ABD) İş İstatistikleri Bürosu verilerine göre, bilgisayar kullanımına bağlı sağlık sorunları (yineleyen zorlayıcı travmalar-TZT) nedeniyle başvurular işle ilgili hastalıkların %64'ünü oluşturmakta, yıllık 20 milyar dolarlık harcama gerektirmekte, aynı zamanda iş veriminde düşüşlere neden olmaktadır.

Tüm dünyada bilgisayar kullanımı giderek yaygınlaşırken, bilgisayar kullanımının sağlık üzerine etkileri de sağlıkçıların gündemine girmeye başlamıştır. Bu sorunlar arasında göz ve kas iskelet sistemi sorunları önde gelirken, kişilik, sosyal ve ruhsal durum üzerine de etkileri olabileceği düşünülmektedir.

 Bilgisayar kullanıcılarının maruz kaldığı bir diğer zararlı etkenelektromanyetik dalgalardır. Ekranlarının oluşturduğu elektromanyetikalanlar, insan vücudu yüzeyinde havadaki toz parçacıklarını çeken birelektriklenme oluşturur (Elektromanyetik alanlar ekrandan uzaklaştıkçahızla azalır, ekranın ön kısmında en az düzeyde iken, yanlarında,üstünde ve arkasında fazladır). 

Hazırlayanlar:

Yrd. Doç. Dr. Tacettin İnandı -  Atatürk Ü. Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Yrd. Doç. Dr. İlknur Akyol -  Atatürk Ü. Tıp Fak. Göz Hast. Anabilim Dalı

Bilgisayar kullanıcılarının maruz kaldığı bir diğer zararlı etkenelektromanyetik dalgalardır. Ekranlarının oluşturduğu elektromanyetikalanlar, insan vücudu yüzeyinde havadaki toz parçacıklarını çeken birelektriklenme oluşturur (Elektromanyetik alanlar ekrandan uzaklaştıkçahızla azalır, ekranın ön kısmında en az düzeyde iken, yanlarında,üstünde ve arkasında fazladır).

TZT için risk etmenleri çevresel, fiziksel ve ruhsal olmak üzere üçgrupta toplanmaktadır. Fiziksel risk etmenleri arasında; kas gücününaşırı kullanılması, uygun olmayan duruş biçimi, uzun süre bilgisayarkarşısında ara vermeden çalışmak yer alırken, ruhsal risk etmenleriarasında; aşırı iş yükü duygusu, stres, olumsuz iş ortamı ilişkilerisayılabilir. Çevresel etmenler arasında gürültü, oda ısısı, nemi,aydınlatması ve ortamda bulunan araçların özellikleri bulunmaktadır.

Göz

Bilgisayar kullanımı sırasında gözler bir çok etkene bağlı olarak az yada çok etkilenir. Bu etkenler arasında monitörün özelliği, kullanıcınınpozisyonu ve var olan kırma kusuru için gözlük kullanıp kullanmaması,odanın aydınlatması, ekranda ki ışık yansımaları, kullanılan zemin vekarakter özellikleri sayılabilir. Bilgisayar kullanımına bağlı gözlerdeyorgunluk, yanma hissi, kızarıklık, kaşıntı, sulanma, bulanık ya daçift görme gibi yakınmalar sıktır. İş yerinde yapılan bazı düzenlemelerve kullanıcıların eğitimi ile bu sorunların bir kısmı önlenebilir.

 Bilgisayar kullanırken kullanıcılar göz kapaklarını farkında olmadandaha az açıp kapatırlar (Ortalama dakikada 12 olan göz kırpma sayısı,bilgisayar kullanımı sırasında dakikada beşe kadar düşebilmekte, bu dakuru göz yakınmalarına yol açabilmektedir). Bilgisayar monitörlerindenyayılan negatif yüklü partiküller, insan bedeninde ve gözlerde negatifelektrik yükü oluşturarak havadaki pozitif yüklü toz parçacıklarınıçekip gözlerde konjonktivite bağlı yakınmalara neden olabilmektedir.

Kırma kusuru olup da gözlük kullanmayan kişiler, görme ile ilgilisorunların yanı sıra ekrana olan uzaklığı koruyamadıklarından olumsuzetkilere daha çok maruz kalabilirler. Özellikle 40-50 ve üzeriyaşlardaki kişilerin, bilgisayar kullanırken 50-70 cm mesafeye göredüzenlenmiş gözlük kullanması gerekebilmektedir.

Kas iskelet sistemi

Bilgisayar kullanımı çok az değişen bir duruşla, el bileği ve kolkaslarının benzer hareketleri yapmasını gerektiren bir uğraştır. Bunedenle omurga, omuz, sırt, dirsek, el bileği ve parmaklara ilişkinrahatsızlıklar sık görülür. Karpal tünel sendromu, ulnar sinirtutulumu, lateral medial epikondilitis, DeQuervian tenosinovitis,myofasial boyun ağrısı TZT ile ilişkili başlıca rahatsızlıklardır.
Karpal tünel sendromu, bilgisayar kullanıcıları arasında sık görülen,medial sinir ve fleksor tendonların tutulumunu içeren ve önemlisonuçlar doğuran ağrılı bir durumdur. Nedenleri arasında genetikyatkınlık ve yaşam biçiminin önemli olduğu bilinmektedir. 

İşyeri düzeni ve korunma

Çalışma ortamında belirli standartların sağlanması hem sağlık hem de işverimi açısından oldukça önem taşır. Bu standartlar bilgisayardonanımının özellikleri, bilgisayarların yerleştirilmesi, sandalye,masa, odanın aydınlatması, temizliği gibi bir çok konuyu içermelidir.
Monitörün çözünürlüğünün yüksek, elektromanyetik etkisinin düşük olmasıaranan özelliklerdendir. Monitörler odada pencere ve lambalardankaynaklanan ışık yansımaları en az olacak biçimde yerleştirilmelidir.Birden çok bilgisayarın bulunduğu ortamlarda bilgisayarın yanında vearkasında 120 cm'den daha az mesafede kimse çalışmamalıdır. Monitörkullanıcının tam karşısında, monitörün üst kenarı kullanıcının gözleriile aynı düzeyde olmalıdır.

Bilgisayar ekranı üzerinde ki ışık yansımaları görmeyi zorlaştırıp,kişinin bilgisayara gereğinden fazla yaklaşmasına ve iş veriminindüşmesine neden olur. Bu nedenle yansımalar önlenmelidir. Odaaydınlatmasının en azından gündüzleri gün ışığı ile sağlanması yararlıolacaktır. Bazı floresan tipi lambalar ekrandaki yansımaları artırarak,gözle ilgili yakınmalara yol açabilmektedir. Oda aydınlatmasınınnormalden yarı yarıya daha az olması rahatlık sağlayacaktır.

Ekran koruyucu: Toprak hattı olanekran koruyucular bilgisayarın elektrik yükünün azaltılmasında etkiliolmakta, bununla birlikte ortamın ve ekranın tozunun ıslak bezle sıksık alınması da özellikle gözlerde toza bağlı yakınmalarıazaltabilmektedir. Yine ekranın tozunun alınması görüntününnetleşmesine de katkıda bulunmaktadır.
Ekran parlaklığı ve kontrastının ayarlanması gözle ilgili yakınmalarıazaltıcı olabilmektedir. Genellikle beyaz zemin üzerine siyah uygun birseçimdir.

Fare ve klavye: Fare kullanımınabağlı travmalarda sık görülmekte olup, kullanım sırasında uyulmasındayarar olan öneriler şunlardır: Farenin olabildiğince vücuda yakıntutularak omuz el bileği ve dirsekteki, gerilimin azaltılması,yüksekliğin uygun olması ve kimi durumlarda fare yerine klavyeninkullanılmasıdır. Fare ve klavye kolların rahatlıkla ulaşabileceği biruzaklıkta ve yükseklikte olmalıdır.

Sandalye: Çalışma sandalyesinintekerlekli, yükseklik ve sırtlığının ayarlanabilir olması, yanlardakolları dinlendirebilecek yerlerinin olması önerilir. Çalışmasandalyesine oturulduğunda gözlerin düzeyi ile bilgisayar ekranının üstkenarı 10-200 lik bir açı oluşturmalı, sırtlık dik olmalıdır.
Kağıt askısı (document holder): Bilgisayar ekranının yanı sıra kağıtokumak baş ve gözlerin sık sık hareket etmesine, gözlerin sık sıkfarklı mesafeler için akomodasyon yapmasına neden olur ki bu da çeşitliyakınmalara yol açar. Bu nedenle okunacak belgeler bilgisayar ekranınaoldukça yakın ve göze ekranla eşit uzaklıkta olur ise akomodasyonabağlı yakınmalar azalacaktır. Bu amaçla kağıt askısı kullanılabilir.

Bilek Dinlendirici: Bilekdinlendiricilerin karpal tünel sendromunu önlemede yararları olabilir.Bilek dinlendiricinin bilgisayar kullanırken değil, dinlenme sırasındakullanılması önerilmektedir.

Duruş biçimi: İyi bir duruşbiçimi en az enerji ile en yüksek verimin elde edildiği, rahat birbiçimdir. İyi bir duruşun başlıca özellikleri; başın dik, sırtındestekli, kolların rahat, gözlerin bilgisayar ekranının üst düzeyi ileyakın düzeyde ve ekranın tam karşıda olmasıdır. Kullanıcınınbilgisayara olan uzaklığı hem sağlık hem de verim açısından önemlidir.Kullanıcının bilgisayara olan uzaklığının 50-70 cm olmasıönerilmektedir. Bilgisayarların elektromanyetik alanlarının etki alanıyanlarda ve arkada daha fazladır. Bu nedenle bilgisayarların yanları vearkasında oturanlar daha uzak konumda olmalıdır. Bilgisayarın önündekigüvenli aralık yaklaşık 70 cm (yaklaşık erişkin kol boyu), diğeryönlerinde ise 120 cm'dir. Bilgisayar ekranlarından yayılan ultraviyoleve elektromanyetik ışınlar çok fazla olmamakla birlikte, ekranayaklaştıkça etkileri artmaktadır.

Ara verme alışkanlığı: Birsaatlik çalışma süresinde 5-15 dakikalık ara verilmesi, hem kas iskeletsistemi hem de göz ile ilgili yakınmaları azaltacaktır. Bu davranışınyakınmalar başlamadan önce de sergilenmesinin korunmada oldukça etkiliolduğu genel olarak kabul edilmektedir.

Ara verme ile ilgili bir yazar yazısında kısa, orta ve uzun süreliaralardan söz etmektedir. Kısa aranın yaklaşık her 10 dakikada bir 10saniye kadar sürmesini, bilgisayardan biraz uzaklaşıp derin nefesalınmasını, göz kapaklarının açılıp kapatılmasını ve bilgisayar dışındafarklı uzaklıktaki bir nesneye bakılmasını önermektedir. Ortabüyüklükteki aranın ise yaklaşık her 1 saatte 5 dakika kadar sürmesini,ve bu arada ayağa kalkarak gerilmeyi; birkaç saatte bir ise daha büyükaralar verilmesini çay ya da kahve molasını önermektedir.

Ara vermeyi unutanlar, ara verme zamanı ve süresi konusunda kullanıcıyayardımcı olan PauseMe, MacBreakZ! gibi ücretsiz yazılımlar da eldeedebilirler.

İyi bir iş planı yaparak kullanıcılar bilgisayar işlerini güne yayarak,aralarda diğer işleri yapabilirler. Ekip çalışması ve görev değişimi,görev çeşitliliği işle ilgi yapılabilecek düzenlemeler arasındaolabilir.

Egzersiz el ve bilek egzersizleri karpal tünel sendromunu ile ilgiliyakınmaları azaltabilmektedir. El bileğini güçlü ve esnek kılabilecekegzersizler korunma amacı ile sorun başlamadan önce yapılmalıdır. Aksidurumda var olan sorunu artırabilir. Akut durumlarda non steroidantiinflamatuvar ilaçlar, steroid tedavisi, dinlenme önerilebilir. İlaçve fizik tedaviye yanıt vermeyen durumlarda cerrahi tedavi ile başarılısonuçlar alınabilir.

Sonuç
Her geçen gün yaşamımızda daha çok yer bulan bilgisayarlar, olumlu birçok katkının yanı sıra, bir kısım sağlık sorunlarına da nedenolmaktadır. Bu sorunlar oldukça yaygın olarak görülmekte, önemli işgücüve ekonomik kayıplara neden olabilmektedir. Buna karşın alınacak bazıönlemlerle önemli ölçüde bu sorunlar azaltılabilecektir. 

 

 


Etiketler : Eöğrenme, E-Öğrenme, Uzaktan Eğitim, Online Eğitim, eğitim yönetim sistemi, oyun

Yorumlar

Hiç yorum eklenmemiş. İlk yorumu sen ekle.

Yorum Gönder


Ad Soyad :
E-Mail :
Yorum Başlığı :
Yorum :




ÜRÜNLER ÇÖZÜMLER EĞİTİMLER DEMOLAR MÜŞTERİLERİMİZ & İŞ ORTAKLARIMIZ HABERLER & ETKİNLİKLER
© 2009 Bilgi Kurdu | Web Tasarım MW